Część z Was na pewno rozpoczyna ten rok z postanowieniami noworocznymi, a niektórzy dopiero szukają inspiracji. W tym artykule przedstawiam, co możecie zmienić w swoim cyfrowym życiu. Jeżeli ktoś z Was szuka ciekawych postanowień związanych z prywatnością, otwartym oprogramowaniem, czy odcięciem się od korporacyjnych macek – to zachęcam do skorzystania z poniższych propozycji.

Media społecznościowe

Od początku trwania podcastu oraz całej inicjatywy Internet. Czas działać! poruszyliśmy kilkukrotnie tematykę mediów społecznościowych. W naszej ocenie „tradycyjne” social media, takie jak Facebook, Twitter czy Instagram, są niezwykle szkodliwe i potrafią być silnie uzależniające. Przyczyniają się do polaryzacji społeczeństwa, profilowania użytkowników i cenzury (same decydują co wolno użytkownikom publikować, a czego nie). Wspomniani użytkownicy (czyli my) są tylko produktem, zaś prawdziwymi użytkownikami tychże mediów są reklamodawcy.

Jak można działać?

Możesz rozważyć następujące kroki:

Zachęcamy do obserwowania naszego profilu na Mastodonie

Pozyskiwanie informacji

Twórcy wspomnianych wcześniej mediów społecznościowych decydują o tym, co możesz zobaczyć, a czego nie. Głównym celem podpowiadanych treści jest wydłużenie czasu spędzonego przez użytkownika w wybranej platformie. Wiele osób nieświadomie spędza o wiele więcej czasu w mediach społecznościowych, niż im się wydaje.

RSS

A gdyby tak odzyskać nad tym kontrolę? Dzięki technologii RSS będziesz w stanie tworzyć oraz w pełni kontrolować zbiór treści, które Ciebie interesują. Nie odkrylibyśmy wielu z poruszanych w ramach inicjatywy Internet. Czas działać! tematów, gdyby nie RSS. Dzięki technologii RSS nasza kolejka pomysłów na przyszłe odcinki wiecznie się wydłuża.

Nasz Discourse i aktualna liczba pomysłów na posty oraz odcinki Internet. Czas działać!

Więcej o RSS dowiesz się z 23 odcinka naszego podcastu.

RSS: uwolnij się od algorytmu mediów społecznościowych
Opowiadamy o otwartej, sprawdzonej w boju technologii, która pozwala nam przejąć kontrolę nad tym, jak czytamy wiadomości online

Wolne i otwarte / alternatywne oprogramowanie

Na każdym etapie produkcji naszych treści korzystamy z wolnego i otwartego oprogramowania. Począwszy od systemów operacyjnych, przez aplikacje mobilne / desktopowe, a skończywszy na aplikacjach webowych, na których publikujemy efekty naszej pracy. Poniżej przedstawiamy kilka alternatyw, które możesz rozważyć w 2022 roku.

Przeglądarka internetowa

Korzystanie z następujących przeglądarek:

  • Google Chrome;
  • Chromium;
  • Microsoft Edge;
  • Opera;
  • Brave;
  • Vivaldi;

niestety wspiera dominację Google Chrome wśród przeglądarek. Dzieje się tak, ponieważ każda z powyżej wymienionych przeglądarek wykorzystuje ten sam silnik renderowania (Blink), który jest utrzymywany i rozwijany przez inżynierów Google'a.

Najbardziej popularne przeglądarki w 2021r.

W tym miejscu gorąco zachęcam do wypróbowania przeglądarki Mozilla Firefox, która korzysta z innego silnika renderowania stron internetowych.

Strona domowa przeglądarki Mozilla Firefox

Wybierając Firefoxa dzisiaj możemy liczyć, że w przyszłości będziemy mieli wybór wśród przeglądarek oraz innych aplikacji, a Apple oraz Google utracą szkodzącą użytkownikom dominację. Firefox zawiera wiele użytecznych rozwiązań chroniących nas przed skryptami śledzącymi, czy tzw. fingerprintingiem, który szczegółowo opisaliśmy i omówiliśmy w odcinku 20.

Jeżeli jesteś użytkownikiem iPhone'a mamy dla Ciebie smutną wiadomość. Każda przeglądarka, z której korzystasz, bez znaczenia czy jest to Firefox, czy Chrome, to w rzeczywistości starsze Safari z innym logo, dzięki Apple... W naszym pierwszym odcinku omówiliśmy ten problem.

Warto wspomnieć również o przeglądarkach: Librewolf, Pale Moon, Tor Browser czy Waterfox. W przyszłości przygotujemy pogłębiony materiał na temat samych przeglądarek internetowych.

System operacyjny

Jak pokazują nasze anonimowe statystyki około 1/3 wszystkich zapytań kierowanych do domeny internet-czas-dzialac.pl to komputery z Windowsem. Jeżeli planujesz zmianę systemu operacyjnego w 2022 roku, to polecamy GNU/Linuksa.

Anonimowe statystyki pozyskane z naszego serwera za pomocą wolnego i otwartego narzędzia GoAccess

Jeżeli nigdy wcześniej nie próbowałeś GNU/Linuksa to gorąco zachęcam do zainteresowania się linuksowymi dystrybucjami, takimi jak: Ubuntu, Linux Mint, Fedora oraz Pop!_OS (gdyby ktoś pytał, ja oraz Kuba korzystamy z Manjaro).

Każda dystrybucja ma swój własny, unikalny zestaw cech. Warto wypróbować kilka dystrybucji i znaleźć odpowiednią dla siebie. Systemy te możesz uruchamiać wprost z pendrive'a. Nie musisz usuwać aktualnego systemu, aby móc przetestować wybraną przez siebie dystrybucję. W tym celu wystarczy skorzystać z aplikacji do tworzenia rozruchowych dysków USB, takich jak Rufus, Ventoy, balenaEtcher, USBImager, czy UNetbootin, a następnie uruchomić system z pendrive'a.

Wyszukiwarki internetowe

Korzystasz na co dzień z wyszukiwarki Google? Zachęcamy do wypróbowania wyszukiwarek, które respektują prywatność i nie profilują twojej aktywności internetowej. Bez znaczenia, jaką wyszukiwarkę wybierzesz, zachęcam do zapoznania się z ich politykami prywatności.

DuckDuckGo

DuckDuckGo jest popularną wyszukiwarką, która deklaruje, że respektuje prywatność swoich użytkowników. Trzeba wziąć jednak pod uwagę, że DuckDuckGo oprócz własnego indeksu wyszukiwania, korzysta również z wyników pochodzących od swoich partnerów – w tym od Binga, Microsoftu.

Strona domowa wyszukiwarki DuckDuckGo

Qwant

Jest to wyszukiwarka tworzona we Francji, która stworzyła własny indeks wyszukiwania (w początkowej fazie implementacji był zasilany wynikami pochodzącymi między innymi z Binga). Twórcy podają, że wyszukiwarka jest zgodna z europejskim rozporządzeniem o ochronie danych.

Strona domowa wyszukiwarki Qwant

Twórcy wyszukiwarki Brave, również tworzą własny indeks wyszukiwania. Jednocześnie informują użytkowników, że ich indeks nie jest wciąż w pełni niezależny i czasami mogą posiłkować się zapytaniami do indeksów big techu.

Strona domowa wyszukiwarki Brave.
Procentowy wskaźnik niezależności wyników pochodzących z Brave Search

Searx

Interesującą alternatywą jest Searx, który jest metawyszukiwarką. Searx możemy uruchomić na własnym serwerze, bądź skorzystać z publicznie dostępnych instancji.

Strona domowa projektu Searx

Unikatową funkcją Searx jest agregowanie wyników z wielu indeksów wyszukiwarek internetowych, a użytkownik ma możliwość konfigurowania, z jakich indeksów chce korzystać.

Przykładowe zapytanie "internet czas działać" na instancji searx.be. Każdy wynik zawiera informację o tym, z jakiego indeksu wyszukiwania pochodzi
Przykładowa instancja searx.be. Użytkownik ma możliwość wyboru indeksów wyszukiwania

Alternatywne rozwiązania

Nie sposób w jednym artykule opisać wszystkie dostępne otwarte programy, którym warto poświęcić choć chwilę uwagi. Na szczęście istnieją takie projekty, jak switching.software. Jest to strona internetowa, która ma na celu gromadzenie etycznych i łatwych w użyciu alternatyw do zamkniętych, komercyjnych aplikacji, stron internetowych oraz innego rodzaju oprogramowania.

Strona startowa switching.software

Możesz również skorzystać z alternativeto.net. Strona ta zawiera filtry, które ułatwiają znalezienie wolnego i otwartego oprogramowania. Jest jednak haczyk... Jak to w dzisiejszym internecie bywa, strona jest obdarowana skryptami śledzącymi 🙃, dlatego polecam korzystanie z niej np. w Firefoxie z włączoną wzmocnioną ochroną przed śledzeniem.

Strona startowa alternativeto.net

Odzyskanie swojej cyfrowej tożsamości

Jeżeli polegasz na usługach big techowych korporacji i jesteś ich aktywnym użytkownikiem, to prawdopodobnie byłeś świadkiem kilku spektakularnych wpadek ze strony Google'a czy Meta (dawniej Facebook Inc.) w minionym 2021 roku.

Nieosiągalna strona Facebooka

Yunohost

Ciekawą alternatywą dla big techowych usług jest oprogramowanie Yunohost, dzięki któremu będziesz w stanie uruchomić własny serwer mailowy dla swojej rodziny, przechowywać pliki w chmurze bez korporacyjnych podglądaczy – i wiele więcej.

Interfejs Yunohost

To część twojego prywatnego życia, która w naszej ocenie powinna być zarządzana przez Ciebie, nie przez jakąś korporację potrzebującą twoich danych, by pomnażać swój kapitał.

Formułujemy stowarzyszenie


Chcielibyśmy podziękować wszystkim, którzy przyczynili się i pomogli nam w realizacji postawionych sobie celów w ubiegłym roku. Kolejnym krokiem jest powołanie stowarzyszenia, którego jednym z wielu celów będzie ochrona prywatności zwykłych użytkowników. Stowarzyszenie będzie miało na celu intensyfikację i poszerzenie naszych działań.

Zachęcamy do wsparcia naszej inicjatywy przez dołożenie cegiełki w obronie prywatności i promocji otwartych oraz zdecentralizowanych rozwiązań. Możesz to zrobić polecając nasze treści swoim znajomym, bądź wesprzeć inicjatywę finansowo za pośrednictwem przelewu lub platformy Patronite.

Życzy Wam oraz sobie wielu sukcesów i udanych transformacji swojego cyfrowego życia w 2022 roku. 😉

Powiązane linki

Internet, na jaki zasługujemy
Internet w obecnej formie służy bardziej korporacjom, niż nam - użytkownikom. Na szczęście mamy możliwość „świeżego startu” i współtworzenia alternatywnej, nastawionej na nasze potrzeby technologii.
Przegląd sposobów na śledzenie użytkowników Internetu
Internet jest pełen technologii, które pomagają zarówno nam, jak i wszechobecnym reklamodawcom. Opisujemy najważniejsze z nich i tłumaczymy zasady ich działania.
F-droid: Aplikacje które robią jedną rzecz, za to dobrze. 40 naszych faworytów
Ekosystem aplikacji na Androida nie kończy się na Google Play Store. W tym odcinku omawiamy nasze ulubione aplikacje z alternatywnego, nastawionego na prywatność „sklepu” z aplikacjami, gdzie wszystkie aplikacje są darmowe i pozbawione reklam.
Aplikacje mobilne, które mogą zastąpić ich komercyjne odpowiedniki
Życie bez Facebooka, media społecznościowe
Opowiadamy o naszych doświadczeniach i korzyściach z nieposiadania konta na Facebooku. Przedstawiamy negatywne konsekwencje takie jak manipulacja, polaryzacja społeczeństwa czy też silne uzależnienie, jakie niesie za sobą korzystanie z Facebooka.
Życie bez Google
Opowiadamy o naszych doświadczeniach z życiem bez usług od Google oraz o tym, co skłoniło nas do takiego działania. Ten odcinek został wykonany przy współpracy z Wydziałem Matematyki i Informatyki UAM Poznań w ramach Poznańskiego Festiwalu Nauki i Sztuki.